Kiracıysanız: para çıkmadan önce
Kapora göndermeden önce üç şeyi görmek, ilanın ne olduğunu büyük ölçüde gösterir. İlanı gördüğünüz akşam, dedektif çağırmadan bunları kendiniz bitirebilirsiniz.
- İlandaki doğrulama işareti. Ticaret Bakanlığının Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS) kiralık ilanları da kapsar; yetkisi doğrulanmış ilanın yanında logo görünür. Sosyal medyada ya da mesajla dolaşan bir ilanda bu güvence olmadığından kontrol size düşer.
- Tapudaki ad. Mal sahibi tapusunu kendi e-Devlet ekranından gösterebilir. Gerçek bir mal sahibi için bu bir dakikalık iştir.
- Hesaptaki ad. Kaporanın gideceği hesap tapudaki kişiye mi ait, sorun. Eşine ya da bir yakınına aitse bu olağan da olabilir, o zaman tapudaki kişiyle bir kez kendiniz görüşün.
Emlak danışmanı üzerinden gidiyorsanız Taşınmaz Ticareti Bilgi Sistemindeki yetki belgesi sorgusundan işletmeye bakabilirsiniz. Dolandırıcılığın nasıl ilerlediğini kapora yazısı adım adım gösteriyor.
İlandaki semt adı tapuyla uyuşmayabilir
Beşiktaş ilanlarında akılda kalan ad ile resmî mahalle adı sıkça ayrışır; bu fark tek başına sahtecilik göstergesi olmaz. “Akaretler” diye verilen daire tapuda Vişnezade, “Ortaköy meydanı” diye verilen daire Mecidiye ya da Yıldız çıkabilir. Bu tarafın adları Çarşı ve Sinanpaşa sayfasındaki tabloda, bütün karışan adlar adresin ilçesi yazısında. Elinizdeki adı ad bulucuda da deneyebilirsiniz.
Yerinde baktığımız şeyler
Başka şehirdeyseniz, tutar büyükse ya da daireyi kapora gelmeden göremiyorsanız özel dedektifin yerinde bakması işinize yarar. Baktığımız yer binanın dışıdır:
- İlandaki sokak ve bina gerçekten var mı?
- Bina cephesi ve giriş, ilandaki görsellerle aynı yeri mi gösteriyor?
- Sokaktan görünen bir tadilat, boş kat ya da satılık levhası var mı?
- Görmeye gitmek için bir saat aldıysanız, karşı taraf o saatte binada görünüyor mu?
Herkese açık ilanlarda da aynı görsellerin başka bir adresle dolaşıp dolaşmadığına bakarız.
Sonunda elinizde kısa bir rapor olur: baktığımız gün, gördüğümüz bina ve ilanla uyuşmayan noktalar. Dairenin içini ancak siz ya da güvendiğiniz biri görür. Bebek ve Arnavutköy sayfası da bu tarafta kira kararını kendi açısından ele alıyor.
Mal sahibiyseniz: kiracı adayı
Daireyi vereceğiniz kişiyi tanımak için ilk araç sorularınızdır. Kiracı adayına sorulacaklar listesiyle başlayın. Adayın kendi belgeleri ikinci adımdır: e-Devlet hesabındaki barkodlu hizmet dökümünü ve adres belgesini size gösterebilir, siz de barkodu doğrulama ekranından kontrol edersiniz.
Bu ikisi yetmiyorsa bize kalan soru dardır. Anlattığı firma o binada bulunuyor mu, tabelası duruyor mu? Önceki adresini gösteren bina gerçek mi? Adayın evi, özel hayatı ve kayıtları bize kapalıdır; üçüncü kişilere de soru sormayız.
Günlük kiralık daire
Dairenizin günlük verildiğinden kuşkulanıyorsanız ilk adım ilan sitelerinde fotoğraflarını aratmaktır; sonrasında kapıda sık değişen yüzler ve valizli girişler dışarıdan bakılıp not edilebilir. İzin belgesi, oy birliği ve “bu suç mu?” sorusu günlük kiralık daire yazısında üç taraf için ayrı ayrı anlatılıyor.
Bakabildiğimiz alanın sınırı
Yerinde görülen ve herkese açık olan bilgiye biz bakarız. Tapu, kredi, borç, kimlik ve hat bilgisi kişinin kendi belgesinden gelir; biz binaya ve herkese açık ilana bakarız. Bu iki adım birçok ilanda sonucu zaten söyler.
Parayı gönderdiyseniz
İlan kapandıysa ya da kişi cevap vermiyorsa önce bankanızı arayın, ödeme belgesini ve yazışmaları koruyun; sıranın tamamı kapora dolandırıcılığı yazısında yer alıyor. Bu adımları attıktan sonra ilandaki binaya dışarıdan bakmak başvurunuza bir şey katacaksa bize yazabilirsiniz.