Hazır ofis adresi neyi gösterir?
Yeni kurulan küçük ekipler de toplantı odası ve posta adresi için hazır ofisi seçer. Sorun, adresin firmanın kendisi gibi sunulmasıyla başlar. Bu ayrımda baktığımız şey, anlatılan iş ile adresteki düzenin uyuşup uyuşmadığıdır.
| Size anlatılan | Dışarıdan ya da sizin görebileceğiniz | Yapacağınız |
|---|---|---|
| “Levent’te kendi katımız var” | Giriş levhasında çok sayıda unvan, ayrı tabela yok | Toplantıyı orada isteyin, çalışan masası görün |
| “Gayrettepe’de merkez, depo aynı adreste” | İş binasında yükleme alanı yok | Depoyu ayrıca görmek isteyin |
| “Sahada ekibimiz var, ofis yalnız yazışma için” | Olağan olabilir | Ekibi ve bir müşteriyi sorun |
| “Binaya girilmiyor, dışarıda görüşelim” | Görüşmeler hep adres dışında | Avansı adresi gördükten sonra konuşun |
Kapıyı kendiniz görebiliyorsanız ve tutar küçükse bu kontrol size yeter. Başka ilden, yurt dışından iş yapıyor ya da büyük bir avans konuşuyorsanız binanın önüne bakmak işinize yarar.
Resmî kaydı kendiniz açın
Bir firmanın kaydına bakmak için aracıya ihtiyacınız yok; bu sorguların çoğu e-Devlet girişiyle yapılır. Kartvizitteki ticari ad yerine sicilde yazan tam unvanı isteyin. Vermekten kaçınılıyorsa burada durun.
- Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi. Üye girişiyle unvan arayabilir, firmanın kuruluş ve değişiklik ilanlarını okuyabilirsiniz. Merkez adresini ve yetkili kişiyi kartla karşılaştırın.
- MERSİS Firma Sorgu. Giriş yaptıktan sonra şirketin temel bilgilerine ulaşırsınız. Sicilde adres ulusal adres kayıtlarından seçilir; bu yüzden sicildeki adres karttakinden daha sağlam bir başlangıçtır.
- e-Vergi Levhası Doğrulama. Firmadan levhayı isteyin, e-Devlet’teki ekranda kontrol edin.
- Ortak adayının kendi ekranı. e-Devlet’te kişinin sahip, ortak ya da yetkili olarak göründüğü şirketleri listeleyen bir hizmet var. Sizin adınıza değil, onun hesabıyla açılır; size göstermesini isteyin.
Avans göndermeden önce dört kontrol
Parayı göndermeden önce şu dört soruya cevap aldığınızdan emin olun.
- Hesap kimin? Unvan bir şirketi gösteriyorken para bir kişinin hesabına isteniyorsa sebebini sorun, cevabı yazılı alın.
- İmzayı atan yetkili mi? İmza sirkülerini isteyin, karşınızdaki kişinin adı orada yer alıyor mu bakın.
- Tutar bölünebilir mi? Küçük bir ilk sipariş, firmanın gerçekten teslim edip etmediğini gösterir.
- Acele neden? “Bugün son gün” denen bir teklif, sizi kontrolden önce karara çekiyordur. Gerçek bir teklif bir iş günü beklemeye dayanır.
Teklif ortaklıksa sicildeki yetkili ve şirketteki pay önce gelir; mal ya da hizmet alımıysa teslim yerini ve önceki işlerini sorun. Görüşmeyi kartta yazan adreste yapmayı önerin, sürekli başka bir yer teklif ediliyorsa sebebini öğrenin. Sözleşmeyi avukatınıza göstermek de bu sıranın parçasıdır.
Binanın dışından neye bakarız
Baktığımız yer binanın dışıdır: tabelada ya da giriş levhasında bu unvan var mı, mesai saatlerinde adreste iş döndüğünü gösteren bir hareket var mı, gönderilen fotoğraftaki bina bu bina mı. Hazır ofiste kapıda levha olmayabileceği için özel dedektif planına söylenen toplantı ve teslim günleri de girer. Kat, görüşülen oda ve firmanın banka ya da vergi durumu ise belge tarafında kalır; onlara bakmıyoruz.
Kurgusal örnek: yaşanmış bir olay değildir
Kâğıthane’de küçük bir üretici, kartında Gayrettepe adresi yazan bir firmadan makine parçası alacak; firma bedelin yarısını önceden istiyor. İlanları ve levhayı üretici kendisi açıyor, hesap adını unvanla karşılaştırıyor. Bize kalan, iki farklı hafta içi sabahında binanın önünden tabelaya ve giriş levhasına bakmak. Üretici gün ve kişi sayısını görüp onaylıyor.
Kart Levent, kayıt başka ilçe
Kartta “Levent” yazıp sicilde Şişli ya da Kâğıthane çıkması olağan bir karışıklık olabilir. Asıl dikkat etmeniz gereken, kartta, faturada ve gönderilen konumda üç ayrı adresin çıkmasıdır. Adın ilçesini buradan kontrol edin.
Mevcut ortağınızla ilgili sorunuz varsa
Mevcut ortağınızın başka bir iş yürüttüğünü duyduysanız önce şirket defterleri ve ortaklık sözleşmenize avukatınız ve mali müşavirinizle bakın. Bize kalan soru dar olur: belirli bir mesai gününde, söylenen başka bir iş yerinin önünde görülüyor mu? Ortağınızın evi, hesabı ve özel hayatı bu soruya konu olmaz.
Para çıktıysa ve adreste kimse yoksa ilk telefonu bankanıza açın. Ödeme kaydını ve yazışmaları koruyup emniyete ya da savcılığa gidin. Henüz göndermediyseniz kartı, teklifi ve ödeme talimatını birlikte iletin, dedektif tarafına neyin düştüğünü aynı konuşmada görelim.